FESTA SAN GORG MEGALOMARTRI
Din il-festa tkun iccelebrata b'mod liturgiku fit-23 ta' April, u b'ferh kbir tigi iccelebrata fl-ahhar gimgha ta' Gunju.
Kull min ghandu informazzjoni jew ritratti fuq il-festa ta' San Gorg M.M. jibghathom fuq l-email: festiqriema@gmail.com
Armar u Nar
Kumitat Festi Esterni San Ġorġ M.M.
Imwaqqaf fl-1919 - kien l-ewwel Kumitat tax-xorta tieg]u
Il-Festa ta’ San {or[ minn \minijiet imbieg]da kienet mi\muma b]al wa]da mill-kbar fil-G\ejjer Maltin. Xhieda ta’ dan hi l-istatwa titular ta’ San {or[ li \\an\net fil-pur`issjoni mat-toroq ta }al Qormi nhar it-23 ta’ April 1741.
Meta fl-1918, la]aq il-kappillan il-[did Dun Vin`enz Azzopardi, sab li f’}al Qormi il-festa ta’ San {or[ kienet festa kbira u mferrxa ma l-in]awi kollha ta’ }al Qormi, u li kull parti jew akkwata ti[bor u torganizza biex i\ejjen, tg]amel in-nar u [[ib il-baned hi.
Sab xi nuqqas ta’ qbil bejn il-prokuratur tal-festa u l-ka\ini tal-baned. G]alhekk ]ass il-b\onn u dde`ida li jo]loq Kumitat Festi Esterni, sabiex waqt li jne]]i r-responsabilta tal-festa esterna minn fuq il-prokuratur tal-festa, tkun tista ti[i organizzata il-festa esterna ta’ San {or[.
Il-Kumitat Festi Esterni twaqqaf uffi`jalment nhar id-29 ta’ {unju 1919 bl-ewwel president tag]ha il-kappilan Dun Vin`enz Azzopardi. Sa fejn hu mg]aruf dan kien l-ewwel kumitat imwaqqaf f’din il-forma fi g\iritna u rikonoxxut mill-awtorita eklezjastika. Aktar tard, tul i\-\mien twaqqfu diversi kumitati fuq l-istess prin`ipju f’postijiet o]ra.
Sa mit-twaqqif tal-Kumitat Festi Esterni in[abru fih, persuni li kellhom g]al qalbhom il-festa ta’ San {or[ u l-[ie] ta’ }al Qormi. Fl-ewwel kumitat insibu persuni ta’ `ertu karigi g]olja fil-komunita, nies li jifmhu fl-arti u snajja u o]rajn b’kapa`itajiet diversi, ilkoll bi skop wie]ed li jkabbru u jsebb]u l-festa ta’ San {or[.
L-ewwel kumitat kien iffurmat hekk:
- President- Il-kappilan Dun Vin`enz Azzopardi
- Segretarju- Dun {wann Rosella Flores
- Tezorjier- Dun Vincez Bor[
- Membri- Carmelo Mallia, {ior[io Stivale, Gizeppe Scerri, {ior[io Cassar,{ior[io Bor[, Paola Caruana, Lui[i Cassar, Vin`en\ A[ius, Antonio Azzopardi, {iuseppe Camilleri, {iuseppe |ammit, {ior[io |arb, Marie Scicluna u Carmelo Galea.
Dan il-kumitat [did f’}al Qormi [ab bidla kbira fit-tmexxija a]jar fl-organizzazjoni tal-festa esterna ta’ San {or[, u ]adem u rsista fl-oqsma kollha li jsawwru l-festa ta' San Gorg.
Fis-sena 2000 twaqqfet is-Sezzjoni Zghazagh fi hdan il-Kumitat Festi Esterni. Din is-sezzjoni tilqa' fi hdanha zghazagh li b'imhabba u impenn kbir jahdmu u jorganizzaw biex ikabbu kemm il-festa ta' San Gorg kif ukoll biex izommu hajja l-kultura u t-tradizzjoni Qormija.
Baned
Sa mit twaqqif tieg]u, il-Kumitat ]a responsabilta tal-baned kollha mistiedna fil-jiem tal-festa waqt li jg]in u jikkordina l-g]ajnuna tieg]u ma\-\ew[ baned fil-parro``a, kemm mal-banda Pinto u l-Banda San {or[ Martri meta l-festa ta’ San {or[ kienet ti[i i``elebrata ma’ }al Qormi kollu kif ukoll mal-Banda San {or[ Martri u l-Banda Ani`i kif il-festa qed ti[i i``elebrata fil-parro``a {or[jana fil-pre\ent. Tul it-twaqqif tal-kumitat, tista tg]id li kull banda barranija fi \mien jew ie]or ]adet sehem fil-festa. Kien hemm \mien meta fil-festa ]adu sehem sittax –il banda fil-jiem tal-festa. L-aktar \ew[ baned mistiedna fil-festa tag]na kienu il-Banda “Duke Of Edinbrugh”, il-Banda San Lawrenz tal-Birgu u il-Banda La Stella tal-Gudja.
Armar
Aspett ie]or ferm important g]al Kumitat u l’festa [or[jana hu l-armar tal-festa. L-Armar li wiehed jara fil-festa gorgjana hu wiehed ta' kwalita' kbira. Ma nistghux ma nsemmghux ukoll li fil-festa tintrama bid-drappijiet u l-injam kull triq li tghaddi minnha l-purcissjoni bl-istatwa ta' San Gorg. Nistg]u nghidu bla tlaqliq, li dak li qed ingawdu llum, hu frott il-]idma tal-membri fil-kumitat tal-festa, li mit-twaqqif tieg]u irrestawra u ta attenzjoni partikolari lill armar tat-toroq. Insibu propju fl-ewwel seduti, il-kumitat japprova li jsiru sett an[li u pedistalli g]al triq l-kbira. Fi \mienu l-armar kollu ]a spinta ‘l quddiem. Bi\\ejjed insemmu l-pedistalli u t-trofej kollha ta’ triq il-kbira u l-armar fi pjazza San Fran[isk.
Bosta persuni ta’ seng]a u arti taw kontribut kbir fl-armar sabi] u artistiku li j\ejjen it-toroq tag]na. Insibu xog]olijiet ta’ l-a]jar artisti f’kull \mien, b]al l-istatwarju Vincenzo Cremona, Carlo Darmanin, Carmeno Mallia (l-Lhudi), Alfred u Michael Camilleri Cauchi, Renzo Gauchi, u dan l-a]]ar Silvio Pace, l-istatwarju ta’ San {or[ fuq i\-\iemel li sar mill-[did fis-sena 2003. Disinjaturi tawna opri sbie] fosthom, il-Professur Nicola Zammit, il-Perit Lui[i Vella, Giuseppe Cali’, ¬ensi Sicluna (ta’ Randu), Giuseppe Muscat (ta’ Mass) u aktar ri`enti Silvio Pace fejn ilkoll g]ollew il-livell ta’ l-armar fil-festa. Il-festa ta’ San {or[ hi mag]rufa g]all-aktar kwantita ta’ armar fit-toroq f’Malta u G]awdex. Dan hu bi\\ejjed, il-kapa`ita hi li \\omm l-armar f’kundizzjoni tajba minkejja s-snin li g]adda minn fuqu. Hu ta sodisfazzjon li l-kumitat jonfoq daqshekk finanzi u ju\a tant ener[ija biex l-armar in\ommu] fi stat tajjeb. L-aprezzament tmur li dawk li matul s-snin ]admu u rsistew biex jirrestawraw l-armar, statwi u drapp. Ma nistg]ux ma nsemmux lil Dun Pawl Genovese li g]amel bosta snin f’dan il-qasam. Illum dan ix-xog]ol qed isir minn persuni o]ra b]alu ddedikati biex dak li writna n\ommu] tajjeb u ng]addu] lil ta warajna.
B]ala storja fl-armar tal-festa tajjeb li nsemmu l-]idma u s-sehem ewlieni tal-kumitat Festi Esterni sabiex l-armar li sar g]al San {or[ jibqa jintrama g]al festa ta’ San {or[.
Tajjeb li wkoll nfakkru tlett avenimenti fejn l-armar sabi] tal-festa ]are[ barra ‘l Belt Pinto. Insemmu l-4 ta’ April 1948 meta fl-okka\joni ta’ l-inkuruna\\joni ta’ xbieha tal-Madonna tas-sa]]a tar-Rabat, Il-palk prin`ipali (ta’ Pinto) li sar fl-1883 ttie]ed u [ie armat fuq il-fossos tal-Furjana fejn fuqu [iet inkurunata x-xbieha tal-Madonna mill-Mons. Ar`isqof Michael Gonzi. Okka\joni o]ra [rat b]al parti mic-celebrazzjoni ta’ l-inkurunazzjoni tar-Re[in Elizabetta t-tieni fejn saret manifestazzjoni fit-toroq tal-Belt Valletta u l-istatwa ta’ San {or[ fuq i\-\iemel idda]let fuq karru f’defile’ ma l-istess toroq.
L-armar tal-festa tal-pjazza San Fran[isk flimkien ma l-istatwa ta’ Malta [ew esebiti u armati f’Erl’s Court f’ londra fl-1989 fl-okka\\joni ta l-International Boat Show fl-Ingilterra.
Il-kumitat g]andu ukoll rabta mal-kumitat tal-Festa San {or[ association ta’ Toronto fil-Kanada fejn tag]hom xi armar u ti\jin ie]or biex ji[u armati fil-festa ta’ San {or[ li l-komunita’ Maltija f’Toronto torgani\\a f’[ie] San {or[.
Sa mit-twaqqif tal-Kumitat Festi Esterni fl-1919, dejjem insibu persuni li b’]idmiethom g]amlu [ie] lill-paro``a u ‘l Belt Pinto. Fuq kollox ]abbew it-tempju {or[jan b’im]abba kbira u nsibuhom fuq quddiem jg]inu biex isebb]u dan it-tempju. Insibu membri fil-kumitat jirsistu biex in[abru l-linef sbie] tal-kristall, biex il-parro``a issir Ar`ipretali, jirsistu biex triq Ani`i tibqa tag]mel parti mill-paro``a [or[jana, biex sar il-ventartal tad-duluri u diversi opri o]ra. Fosthom insibu is-sandli tad-deheb lill-San {or[ b’tifkira tal-250
Tul il-medda ta’ 95 sena il-kumitat kien immexxi minn persuni ta' ntegrita kbira. F’tul dan i\-\mien il-Kumitat Festi Esterni kellu ]dax–il President:
- Dun Vin`enz Azzoppardi (1919-1925)
- Dr.Frederic Maempel (1925-1947)
- Il-prokuratur legali is-Sur Fort Ellul (1948-1952)
- Dr.Maurice Ellul (1952-1954)
- Il-perit Anthony Bor[ (1954-1958)
- Rev. Ar`.
- Rev. Ar`.
- Rev. Ar`.
- Rev. Ar`.
- Rev. Ar`. Dun Frans Abdilla (1994-2005)
- Rev. Ar`.
Barra dawn, kien hemm bosta persuni o]ra ta’ ]ila u a[ilta kemm fit-tmexxija u fis-seng]a li tul dan i\-\mien taw is-sehem tag]hom biex il-festa dejjem saret bil-kbir. Dun {wann Porsella Flores, lil Dun Vin`enz bor[, lill-Istatwarju Karmenu Mallia, lil Antonio Azzopardi, lil Gian Marie Sicluna, lil {or[ Baldacchino, lil {u\i Cardona, lil {or[ Azzoipardi, lil Ninu |ammit, Kola Mamo u ]afna u ]afna o]rajn.
Is-sehem tal Kumitat Festi Esterni fil-festa [or[jana insibuh ukoll fl-inizjattivi li ]a matul is-snin biex anke permezz tal-kant u ‘l muzika jag]tu [ie] lil San {or[. L-innu ‘Fjur tal-Martri’ ta’ Mons. Giuseppe Camilleri b’versi ta’ Mons. Dun Karm Psaila sar b’ l-inizjattiva tal-kumitat u \\an\an fl-1945. Dan l-innu popolari flimkien ma’ disg]a innijiet o]ra kollha ikkumissjonati matul is-snin mil-Kumitat tal-festa u li lkoll saru biex jindaqqu waqt il-pur`issjoni [ew irikordjati f’kompakt disk ta]t id-direzzjoni ta’ Maestro Ar`ibald Mizzi.
Fis-sena 2000, il-kumitat [abar u organizza fi ]danu Sezzjoni |g]a\ag] biex permezz tal-]idma u l-ener[ija tag]hom jg]inu l-Kumitat fil-festa esterna lil San {or[. Matul is-sena ji[u organizzati diversi attivitajiet so`jail u kulturali biex b’hekk in\ommu ]ajja l-attivita fil-parro``a u fil-Belt Pinto. Fl-okka\joni tal-festi ¬entinarji s-Sezzjoni ]ar[et f’kompakt disk [abra ta’ diski fuq il-]ajja u, ‘l martirju ta’ San {or[ kif ukoll twaqqaf monument tal-[ebel bl-istatwa ta’ San {or[ fl-in]awi ta’ Farsina. Il-kumitat jg]in u jinkora[ixxi li\-\g]a\ag] biex jesprimu l-ideat u t-talent tag]hom g]ax jemmen li jridu jkunu huma li jkomplu dik li qed ng]amlu a]na illum g]alkemm l-iskop ewlieni tal-Kumitat Festi Esterni jibqa dejjem il-festa ta’ San {or[. Il-kumitat dejjem interessa ru]u, g]en u g]o\\ dak kollu li hu Qormi, dejjem irsista biex i\omm ]ajja mhux biss it-tradizzjoni u l-kultura tal-festa [or[jana i\da dak kollu li g]amel [ie] u unur lill-Belt Pinto.
Għaqda tan-Nar 23 ta' April
Toffri spettaklu kull sena fil-festi li jsiru fil-Parroċċa Ġorġjana
Meta twaqqaf il-Kumitat Festi Esterni, in-nar fil-festi Maltin kien prin`ipalment jikkonsisti minn sparar tal-maskli u log]ob tan-nar ta’art mag]mul minn ]ruq ta’ rdieden bil-gassijiet. F’}al Qormi fil-bidu tas-seklu g]oxrin kienet [a te\isti g]aqda tan-nar li tie]u ]sieb in-nar tal-festa bl-isem “Casino Vallone”. Wara diskussjonijiet din l-g]aqda fl-1923 ing]aqdet mal-Kumitat Festi Esterni u minn dik is-sena il-quddiem in-nar fil-festa ta’ San {or[ u l-kamra tan-nar kien responsabbli minnha il-kumitat tal-festa. Il-kumitat xtaq u ried li jg]olli l-livell fil-kwalita tan-nar. Insibu li dak i\-\mien lil Dun Vin`enz Bor[ b]ala kaxxier u permezz tieg]u saru diversi kuntatti ma diversi persuni fil-qasam tal-piroteknika fl-Italja u Sqallija. Il-kumitat tal-Festa approva u [ab l-ewwel professuri tal-piroteknika f’}al-Qormi u f’Malta biex ja]dmu in-nar g]al-festa ta’ San {or[. Minn dak in-nhar il-quddiem saret taqliba s]i]a, sistema [dida, kwalita a]jar u dda]lu ri`etti [odda f’}al-Qormi li wara [ew ikkupjati fil-festi Maltin.
Mill-1926 u g]al ]dax il-sena konsekuttiva, il-Kumitat [ab bi spejjes tieg]u esperti tal-piroteknika mill-Italja u n-na]a t’isfel biex ji[u ja]dmu n-nar g]al festa. Seng]a u sistemi [odda ta’ kif isir in-nar ta’ l-art u l-ajru li wara ntuzaw fil-festi ta’ Malta. Bi\\ejjet insemmu l-Batterija Spanjola, din l-espressjoni ntu\at l-ewwel darba f’}al Qormi meta Ingiazio Potenzjone g]amel u ]araq kaxxa kif fe[[ San {or[ fil-bieb tal-knisja. Terminu iehor li beda jintu\a f’}al-Qormi fil-festa ta’ San {or[ hija l-kaxxa nfernali. Dun Vincenz Bor[ li kien l-persuna li [ab t-taljani ja]dmu dlonk esklema ‘Cosi L-Inferno’ u minn dak in-nhar bdew jirriferu g]alija b]ala kaxxa nfernali.
Mal-wasla ta’ dawn l-esperti tan-nar, id-delettanti qriema kellhom opportunita sabie]a jaraw mill-qrib, josservaw u jit]argu f’dan il-mistier. Fil-fatt, id-dilettanti qriema kienu jg]inu fix-xog]ol u malajr xorbu u tg]allmu din is-seng]a waqt li akkwistaw diversi ri`etti ta’ kif i]altu il-provi\jon. Tant hu hekk li wara biss tlett snin [iet organizzata gara bejn id-delettanti qriema u l-espert Taljani lejliet il-festa. Il-pika u l-livell tan-nar kemm ta’ l-art kif ukoll ta’ l-ajru beda aktar jg]ola u n-nar fil-festa ta’ San {or[ la]aq popolarita kbira u mistennija mill-Maltin. Fil-ktieb ta’ Karmenu Psaila ‘Il-Knisja Ar`imatri`i ta’ }al-Qormi 1436-1936’ f’pa[na 190, insibu] jg]id hekk – ‘G]al-]abta tad-disg]a ta’ bil-lejl, kotra kbira ta’ nies jibdew [ejjin g]aliex jaraw il-log]ob tan-nar [ewwa il-wied, na]seb li jkun hemm nies g]al ]in ‘tal-gioco di fuoco’ ma l’g]oxrin elf ru] bejn wie]ed u ie]or.....’
In-nar ta’ }al-Qormi beda jkun imfittex ferm u kien jsiru ]afna ordnijiet tan-nar g]al festi minn diversi paro``i o]ra. Il-Kumitat tal-festa baqa responsabli mill-kamra tan-nar sa nofs is-snin ]amsin meta fi \mien qasir [raw zew[ in`identi li ]allew tlett vittmi.
Tajjeb li f’din il-kitba ng]atu [ie] l-ewwel pijunieri Qriema f’din is-seng]a tal-piroteknika li nsibuhom ja]dmu in-nar g]al festa ta’ San {or[ sa qabel l-a]]ar gwerra, fosthom nsibu lil {or[ azzopardi, Giuseppe falzon, Michaele Falzon, Giovanni Farru[ia, Salvatore Debono ( ta’ ¬omba), Spiridione Baldachino, Carmelo Sammut (ta\-\ebb), Michele Zammit (ta Xiffa), Salvatore Micallef (il-Be``un), Giovanni Micallef, Giuseppe Coleiro ( ta’ Sikkina), Gian Marie Arapa (il-buli), Antonio Sammut, Giorgio Debatista, (ta’ tlapulu), Spiridione Cassar (i`-¬oja, Gian Marie Cassar, An[lu Fava (ta’ fufa), Giuseppe Caruna (il-be\ie\), Giorgio Baldacchino (ta’ `ian`i), Giuseppe Zammit, Carmelo Cassar, |gi``i l-lampi, {or[ Baldacchino (tal-pa``), Wi[i Said, Carmenu Fava(ta’ Qalleb), Salvu Baldacchino (il-mejlaq), Spiru Azzopardi, Antonio Bartolo, Giuseppe Zahra u Giuseppe Cauchi (il-masmarun) u ]afna o]rajn.
Avveniment sabih li tajjeb li wiehed isemmi hu dak li sar fit-8 ta' Dicembru 2003, porpju fis-sena meta kien qed jigi mfakkar is-17-il Centinarju ta' Glorja ta' San Gorg. Bhala parti mic-celebrazzjonijiet tac-Centinarju, l-istatwa tal-Kuncizzjoni meqjuma fil-Knisja Parrokkjali ttiehdet b'pellegrinagg lejn il-Kamra tan-Nar. Numru kbir ta' nies imxew wara Sidtna Marija fejn sar ringrazzjament ghal dak kollu li l-Madonna ghamel mad-dilettanti tal-piroteknika Qriema u sar talb biex il-Madonna u San Gorg ikomplu jharsu lil dawn il-piroteknici. Meta mbaghad l-istatwa waslet fejn il-kumpless tan-nar saret quddies mill-Arcipriet Dun Frans Abdilla u l-pellegrinagg kompla lura lejn il-Knisja.
Għaqdiet Muzikali
Għaqda Muzikali San Ġorġ Martri
Twaqqfet fl-1893 u għandha l-laqam 'Tal-Werqa'
Fis-sena 1893, f'Malta qamet kwistjoni dwar il-legati taz-zwieg u minnha hargu zewg opinjonijiet. Dawn infirxu ma' l-irhula u l-ibliet kollha. F'Hal Qormi din il-kwistjoni holqot firda fil-Banda Pinto u nhar is-7 t'Ottubru tal-istess sena twieldet il-Banda San Gorg Martri. Il-banda l-gdida imlaqqma 'Tal-Werqa' u din kisbet popolarita' kbira u isimha twahhad mal-festi kollha tal-gzejjer Maltin. Sintendi f'Hal Qormi minbarra l-festa titulari bdiet tiehu sehem shih fil-Gimgha Mqaddsa kif ukoll fil-festi sekondarji li kienu jsiru fil-Belt Pinto. Tul is-snin sehhew bosta grajjiet u se nsemmu biss dawk ta' interess generali.
Fl-okkazzjoni ta' meta nxteghel l-ewwel darba l-luce elettriku, il-banda giet mistiedna ddoqq Programm Muzikali fi Pjazza Regina l-Belt. Dak kien fis-sena1896. Is-sena ta' wara li kienet is-sena gubilari li fiha gie mfakkar is-sittin sena tar-renju tar-Regina, fit-22 ta' Marzu, fl-istess misrah fil-Belt, il-Banda esegwiet Programm Muzikali iehor.
F'Perjodu ta' 4 snin igifieri bejn l-1920 u l-1924, is-Surmast Nikol Montebello kkompona is-seba' Valzi tradizzjonali tal-Ghid il-Kbir li huma meqjusa fost l-aqwa tax-xorta taghhom. Mhux biss il-poplu Qormi jkun qed jistennihom imma wkoll id-delettanti Maltin.
Kien propju fl-1934, ezattament nhar is-6 ta' Mejju, meta l-Ghaqda Muzikali San Gorg Martri dahlet fil-post fejn qed tghammar illum u dan il-lokal xtratu fit-18 ta' Marzu, 1984 b'att pubbliku quddiem in-Nutar Gerard Spiteri Maempel.
Pagna ohra importanti fl-istorja tas-socjeta nkitbet fl-1945 meta il-Banda San Gorg Martri kienet l-ewwel banda li daqqet program f'xandira diretta fuq ir-Rediffusion. Ghaxar snin wara din il-banda ghamlet xi haga originali u li qatt ma dehret f'Malta. Fil-Gimgha l-Kbira fuq inizzjattiva ta' Mro. Abel J.Mizzi hargu jdoqqu ghall-ewwel darba mal-banda, tlett tfajliet li fethu t-triq ghall-bqija tal-baned l-ohrajn.
Fl-1980 sar kuncert vokali u strumentali taht id-direzzjoni ta' Mro Abel J. Mizzi fl-Istitut Kattoliku bil-partecipazzjoni tas-soprano Catherine Gauci, it-tenur Andrew Sapiano, u l-baritonu Joe Fenech.
Sentejn wara igifieri fid-19 ta' Mejju, il-banda San Gorg daqqet flimkien mal-Banda Pinto fil-funeral tal-vittmi tan-nar, tal-kamra tal-parocca ta' San Gorg. Jumejn qabel kienet sehhet spluzjoni fil-kamra li fiha mietu tlieta min-nies, Nenu Zammit, Guzeppi Agius, Johnny Cefai.
Fl-1983 ezattament Il-Hadd filghodu, tat-30 ta' Mejju, il-Banda hadet sehem b'marc fl-okkazjoni tal-ftuh u t-tberik tal-knisja ta' San Bastjan. Fl-istess sena il-banda inghatat il-gieh 'Banda tar-Repubblika' wara li rebhet konkors tal-baned li tnieda mill-Ministeru tal-Kultura.
Fl-1993 twaqqfet il-Kummissjoni Zghazagh fi hdan l-Ghaqda Muzikali San Gorg Martri. Din il-kummissjoni, tigbor fiha zghazagh li b'imhabba u impenn kbir jahdmu biex ikabbru il-festa ta' San Gorg.
Fl-1997 fl-okkazzjoni tal-hamsin anniversarju mid-dhul fil-kazin tal-istatwa ta' San Gorg tal-Gebla, nhar it-28 t'Ottubru, il-banda ghamlet kuncert vokali u strumentali b'kolloborazzjoni mal-Kunsill Lokali, fis-Sala Sir Temi Zammit, fl-Universita', bil-partecipazzjoni tas-Soprano Miss Rosabelle Bianchi u l-Kor Parrokkjali 'Exultate Domino'
Fl-2001 propju fit-3 ta' Marzu, l-banda giet mistiedna ddoqq fil-ftuh ufficjali tal-binja l-gdida fl-isptar tal-anzjani, San Vincenz de Paule u fis-26 ta' Dicembru ta' l-istess sena, din il-banda kienet l-ewwel banda li dahlet tferrah it-tfal morda fl-isptar San Luqa, fejn tqassmulhom xi rigali fil-prezenza ta' Father Christmas.
Fis-sena 2002 sar xoghol ta' struttura fil-kazin meta ssaqqfet il-bitha u nbnew zewg swali kbar u basement.
Il-Hamis 9 ta' Jannar 2003 meta kienu qed jigi mfakkar is-17-il centinarju mill-Glorja ta' San Gorg, f'seduta tal-kumitat no.32, gew approvati l-versi l-godda tal-Innu tal-Banda miktuba mill-Vici President tas-Socjeta', is-Sur George bianchi, liema versi saru fuq ix-xewqa tal-istess kumitat.
Fis-sena specjali tac-centianrju Gorgjan, Is-Sibt 28 ta' Gunju, l-ewwel dehra ta' Mro. Mario Testa, bhala surmast direttur fil-Programm tradizzjonali ta' lejlet il-festa li kien taht il-patrocinju tal-Agent President ta' Malta, it-tabib Gorg Hyzler. Novita' f'dan il-programm kienet ghax kellna l-partecipazjoni tal-Ghaqda tan-Nar 23 t'April. F'dan il-programm tradizzjonali indaqq ghal-ewwel darba minn banda Qormija, l-Innu tal-Belt Pinto, versi tal-Kav.Gorg Bianchi u muzika ta' Mro. Sebastian Camilleri. Izzanznu wkoll il-versi godda tal-Innu tal-Banda, miktubin ukoll minn Gorg Bianchi u tkantaw mill-kor 'Chorus Urbanus' li kien taht id-direzzjoni ta' Mro. John Galea. Il-banda dejjem taht id-direzzjoni ta' Mro Testa. F'din is-serata ukoll indaqqet l-Overture 1812, li jista' jitqies bhala avviniment gdid ghall-parocca taghna ghax matulha gew sparati l-murtali minn fuq il-bjut tal-Misrah San Frangisk, xoghol l-Ghaqda tan-Nar 23 t'Apri. Indaqq u tkanta ghall-ewwel darba, l-innu l-gdid ta' San Gorg Martri 'L-ghaxqa taghna' (B'tifkira tac-Centinarju) kompozizzjoni tas-surmast direttur Mario Testa u versi tas-sur Gorg Bianchi.
Attivitajiet ohra marbuta mal-festi centinarji saru Is-Sibt 4 t'Ottubru fejn sar kuncert vokali u strumentali taht id-direzzjoni ta' Mro.Mario Testa, b'kollaborazzjoni tal-Kunsill Lokali, bil-partecipazzjoni tas-sopran Rosabelle Bianchi, t-tenur Francis Mangion u l-kor Mirabitur fl-Istitut Kattoliku l-Furjana. Fejn l-istess serata, taht il-patrocinju tas-Sindku Roderick Galdes, izzanznet kantata bl-isem ta' 'Gawhra Prezzjuza' versi ta' Gorg Bianchi u muzika ta' Mro. Ray Scibberas. Fl-4 ta' Novembru, il-banda taht id-direzzjoni ta' Mro. Mario Testa hadet sehem f'akkademja Musico-letterarja bhala parti mil-gheluq tal-Festi Centinarji li saru fil-knisja arcipretali u arcimatrici taht il-patrocinju ta' l-Arcipriet Dun Frans Abdilla. Hadu sehem is-soprano Rosabelle Bianchi, it-tenur Francis Mangion, u l-baxx Albert Buttigieg, bis-sehem tal-kor tal-parrocca taht id-direzzjoni ta' Mrs Angelica Xuereb. F'din l-akkademja l-ghalliema Jo Therese Deguara dderegiet l-innijiet tal-ftuh u b'hekk saret l-ewwel tfajla li mexxiet ufficjalment lill-banda.
Fis-sena 2005 fit-23 t'April, il-banda ghamelt is-soltu marc tradizzjonali taghha f'dan il-Jum ghaziz. Kienet l-unika banda li harget tferrah fit-toroq Qormin. L-Ghada l-istess ghaqda hadet sehem fil-pusses ta' l-Arcipriet Dun Anton Cassar.
Il-Gimgha 6 ta' Mejju 2005, fl-oratorju Festiv Sagra Familja, il-banda werqista taht id-direzzjoni ta' Mro.Mario Testa daqqet programm sinfoniku, biex tfakkar il-mewt taz-zewg eks-surmastrijiet li kellha l-banda taghna, Mro Nikola Montabello li miet 75 sena ilu, ezattament bhal lum, kif ukoll ta' Mro. Ganni Vella li halla dan il-wied tad-dmugh fi Frar ta' 50 sena ilu. Bhala solista fuq il-klarinett daqqet Ms Jo Therese Deguara ghalliema u bandista tal-post. Fl-istess programm is-sur Gorg Bianchi qara poezija tal-okkazjoni miktuba minnu stess. Bhala comperes kienu s-Sur Neville Mangion u Miss Roena Scibberas. Il-programm kien taht il-patrocinju tal-Arcipriet il-Kanonku Dun Anton Cassar. Waqt l-istess serata, is-segretarju s-Sur Joseph Cauchi f'isem il-banda 'La Vittoria' tal-Mellieha, fejn kien surmast ukoll Mro.Nikola Montebello, ipprezenta lill-Ghaqda ghall-arkivju taghna kopji ta' diversi siltiet muzikali li kkompona dan il-bravu kompozitur Qormi, Nikola Montabello. F'din l-istess serata ulied il-mibki Ganni Vella rregalaw lill-ghaqda it-trumbun, l-istrument li kien idoqq bih missierhom biex jinzamm fl-arkivju taghna bhala tifkira. Gest sabih hafna li l-kumitat taghna apprezza. Wara sar riceviment ghall-mistednin fis-sala tal-kazin.
Fil-25 ta' Gunju, lejlet il-festa, il-programm tradizzjonali tal-Banda taht is-Surmast Testa. Hadu sehem il-Kor Mirabitur imexxi minn Miss Simone Attard, il-kantanti-pop William Mangion u Ms.Gloriana Arpa flimkien mat-tenur Francis Mangion u l-baxx Albert Buttigieg. Dan il-programm li kien taht il-patrocinju tas-Sur Clive Mcnally, Manager tal-kumpanija B.M.C. tmexxiet mis-Sur Gorg Saliba. Hadet sehem l-Ghaqda tan-nar 23 t'April, billi waqt xi siltiet muzikali fosthom l'Aida, kienu sinkronizzati man-nar. Kellna diversi mistednin distinti fosthom l-Arcipriet Dun Anton Cassar, membri parlamentari, is-sindku s-Sur Jesmond Aquilina u bosta kunsilliera u l-bqija tal-ghaqdiet tal-parrocca.
Il-Gimgha 7 ta' Ottubru, il-banda taghna taht id-direzzjoni ta' Mro.Testa fakkret Jum is-Socjeta bi programm imzewwaq quddiem sala mimlija Werqisti. Hadu sehem fit-tmexxija tal-banda l-assistent Jos.Belli u l-ghalliema Jo.Therese Deguara. B'talba generali ndaqqet is-silta muzikali '17 ta' Mejju 1982' kompozizzjoni tas-Surmast direttur u kitba tal-bandist Gorg Bianchi, u li nqrat mis-Sur Mario Camilleri. Din il-lejla tmexxiet mis-sinjura Elisa Fenech u l-bandisti solisti Peter Cini, Joseph Zammit u Pawlu Grech. Fost il-mistednin kellna lill-Arcipriet Dun Anton Cassar, is-soprano Rosabelle Bianchi, it-tenur Francis Mangion u l-kumitat tal-banda Pinto, flimkien mal-benefatturi, l-membri onorarji u Emeriti.
Fis-sena 2008 wara r-rizenja ta' Mario Testa bhala Surmast Direttur inhatar Mro. Archibald Mizzi bhala Surmast Gdid.
Ref: http://www.cittapinto.com/
Għaqda Muzikali Anici A.D. 1988
L-Aktar banda zagħzugħa f'Ħal Qormi
L-Ghaqda Muzikali Anici twaqqfet ufficjalment nhar it-23 ta' April 1988, propju fil-festa liturgika ta' San Gorg Megalomartri. Dan sehh bi ftehim li kien sar sena qabel bejn il-Professur Antoine Agius u s-Sinjuri John Mary Spiteri, Carmelo Spiteri u Salvu Debono flimkien mal-Kumitat tal-Qormi Rockers Football Club. Il-Kumitat Provizorju li gie mlahhaq beda jahdem biex jibdel il-Qormi Rockers Football Club fl-Ghaqda Socio-Muzikali Anici. Il-Ghaqda hadet l-isem ta' Anici biex turi li ser tibqa marbuta u tahdem ghall-Padrun u l-Megalomartri San Gorg. L-Iskop taghha hi li tkompli tkabbar il-festa ta' San Gorg iccelebrata gewwa l-Belt Pinto.
F'Dicembru ta' l-1987 il-Banda ghamlet l-ewwel dehra taghha f'Jum ir-Reppublika meta daqqet mal-Banda La Vallette - Il-Banda Nazzjonali. Dan sar fuq stedina tal-Kumitat Festi Nazzjonali. Tajjeb li wiehed jghid li ghalkemm kienet ghadha fil-bidu il-banda kellha diga madwar tnejn u tletin strument muzikali.Dawn jinkludu l-ewwel tliet strumenti regalati li huma l-katuba, platti u tambur.
Fi Frar 1988 il-Banda hadet sehem ghall-ewwel darba fil-Karnival ta' Malta fuq stedina tal-Kumitat Festi Nazzjonali. Bl-ghajnuna ta' hafna ghal din id-dehra fil-karnival, il-banda kellha il-kostumi u karru. F' dan il-Karnival ta' l-1988 il-Banda kienet daqqet erba' darbiet. Il-Banda Anici kisbet it-Tielet Premju fit-tliet kategoriji li huma: il-Banda, il-Karru u Allegrija li din saret miż-żgħażagħ ta' l-istess Soċjeta'.
Izda l-aktar jum importanti ta' din is-socjeta' kien it-23 ta' April 1988, mhux biss ghax kienet il-festa liturgika tal-Padrun San Gorg Megalomartri izda wkoll ghax kien f'din il-gurnata li twaqqfet u nfetah b'mod ufficjali il-Kazin tas-Socjeta'. Il-ferħ tal-poplu Qormi kiber hekk kif sar il-ftuħ mill-Agent President tar-Repubblika ta' Malta, l-Eċċellenza Tiegħu s-Sur Pawlu Xuereb. Konna onorati bil-preżenza tas-Sinjura Xuereb mart l-Agent President. It-tberik tal-każin kien sar mill-Wisq Maħbub Arċipriet tal-Parroċċa ta' San Gorg Martri, il-Kanonku Dun Karm Aquilina Lic. D. Għal din iċ-ċerimonja, kien preżenti wkoll il-Kappillan tal-Parroċċa ta' San Bastjan, il-Wisq Rev. Dun Vinċenz Deguara, il-Viċi tal-Parroċċa ta' San Gorg Martri, il-Wisq Rev. Dun Lawrenz Żammit u xi saċerdoti tal-Parroċċa. Ghal dan il-ftuh kien hemm ghadd ta' persuni distinti u gew mistiedna iz-zewg baned ta' Hal Qormi, il-'Banda San Gorg Martri' u l-'Banda Pinto'. Qabel il-ftuħ u t-tberik, is-Soċjeta' Filarmonika Anici, magħrufin ta' l-istilla, ħarget tagħmel l-ewwel dehra tagħha fit-toroq tal-Belt Pinto. Kien propju f'dan il-jum ukoll fejn indaqq ghall-ewwel darba l-Innu tal-Banda kitba ta' Carmel Bianchi u muzika tas-Surmast Direttur ta' dak iz-zmien Frank Galea F.L.C.M.
Il-Banda mbagħad reġgħet tat is-sehem tagħha, billi daqqet fl-aħħar jum tat-Tridu tal-festa ta' San Gorg Martri, li kien nhar il-Gimgħa 24 ta' Gunju, 1988, u nhar il-festa tal-Qaddis Patrun, il-Hadd filgħodu, 26 ta' Gunju, 1988, fejn għamlet marċi brijjużi. Ta' min jgħid ukoll, li ftit ġimgħat mit-twaqqif ta' din is-soċjeta', xorta waħda ġie stampat ktieb b'sitta u tletin paġna. Kien il-Hadd, 22 ta' Mejju 1988 li saret l-ewwel seduta ġenerali li fiha ġie approvat l-istatut tas-Soċjeta', u ġew approvati l-karigi fl-amministrazzjoni tas-soċjeta'. Dawn kienu: Prof. Antoine Agius LL.D., Ph. D. (C.P.U. California) Kt. A.S.G.M. (President), is-Sur Vinċent Mifsud (Viċi President), is-Sur Carmelo Spiteri (Segretarju), is-Sur Pawl Apap (Viċi Segretarju), Is-Sur George Portelli (Kaxxier), is-Sur Charles Micallef (Viċi Kaxxier), is-Sur John Mary Spiteri (Direttur Generali), is-Sur Charles Zammit (Viċi Direttur Generali), is-Sinjuri Salvu Debono u Carmelo Mallia (Membri), is-Sinjuri Joe Spiteri u Victor Ciangura (Deputati tal-Banda) il-Wisq Rev.Arċipriet, Kan. Dun Karm Aquilina Liċ. D.,(Direttur Spiritwali), Mro Frank Galea, F.L.C.M. (Surmast Direttur), is-Sur Kenneth Frendo (Assistent Surmast) u Kav. Paul Saliba P.L. (Legal Advisor).
Mal-ftuħ tal-Każin Banda Anici, ingħaqdu minnufiħ l-ewwel seba' bandisti, li flimkien mas-Sur Carmelo Spiteri li kien l-ewwel bandist, iffurmaw il-banda. Dawn xieraq li nsemmu isimhom: Dawn kienu is-Sinjuri Joe u George Spiteri, Charles Calleja, Alfred Mallia, George Agius, Victor Ciangura u Raymond Debono.
Mal-ftuh ta' din l-ghaqda, propju fl-ewwel sena taghha, twaqqfet ukoll is-Sezzjoni Zghazagh Stillieri, l-ewwel sezzjoni tax-xorta taghha f'Hal Qormi. B'imhabba u impenn kbir dawn iz-zghazagh jahdmu biex ikabbru l-festa ta' San Gorg.
Sadanittant, il-Kumitat kien diġa' qed iħoss il-ħtiega li jibdel il-każin, minn wieħed qadim u mhux addattat għal skop mużikali għal wieħed ġdid u b'aktar kumdita' possibli. Kulħadd qabel ma' din l-idea għaliex kulħadd kien qed iħoss, li s-Soċjeta', aktar ma jgħaddi ż-żmien, aktar se tikber. Għalhekk kien jenħtieg li jkun hemm bini xieraq.
L-ewwel ġebel qadim li beda jinħatt, kien proprju minn tliet persuni. Dawn kienu s-Sinjuri Alfred Borg, Frans Saliba u John Mary Spiteri flimkien ma' John Borg. Dawn bdew iħottu u jibnu skond il-pjanta li kien diġa' ħejja l-Kumitat. Iż-żgħażagħ li kienu jiffrekwentaw il-każin, kif raw il-bidu ta' dan ix-xogħol, erħewlha jagħtu daqqa t'id, kemm fil-ħatt u l-ġarr tal-materjal ħażin.
L-iskop tal-kumitat kien li, biex ma jagħlaqx il-każin, minħabba l-bini, iddeċieda li l-ewwel jibni l-parti ta' ġewwa tas-sular ta' isfel. Imbagħad wara li jkun hemm il-meżżi, jinbena fuq barra u t-tieni sular. B'hekk is-soċi setgħu jibqgħu jiffrekwentaw il-każin regolarment. Dan il-bini tlesta u wara, l-kumitat beda jlesti u jħejji ruħu ħalli jiġbor il-fondi, biex meta jkun il-waqt, titkompla t-tieni fażi.
Fil-Bidu taghha il-Banda wkoll bdiet taghti s-sehem taghha fil-festi ta' rhula ohra. Kien propju fl-10 ta' Awwissu 1988 meta l-banda daqqet fil-festa ta' San Lawrenz gol-Birgu u l-25 ta' Awwissu fil-Marsa ghall-Festa ta' Marija Regina.
Għal ftit, il-Kumitat tas-Soċjeta' ħaseb li se jerfa' l-istrumenti biex jistrieħu. Imma mhux hekk kien! Għaliex is-Soċjeta' Anici kellha stedina mill-Ambaxxata Libjana biex tmur iddoqq il-Libja, flimkien mal-Banda Pinto, biex jieħdu sehem fil-festi tal-Jum Nazzjonali ta' dak il-pajjiż. B'dan is-servizz, il-Banda Anici, kienet l-ewwel banda fil-Parroċċa ta' San Gorġ Martri , li daqqet barra mix-xtut tal-Gżejjer Maltin. U dawn l-attivitajiet kollha saru f'anqas minn sena.
Iktar il' quddiem id-digirenti tal-Kazin bdew diskussjonijiet ma' l-ufficjali tal-kurja biex il-banda Anici tibda tiehu sehem fil-Purcissjoni tal-Gimgha l-Kbira gewwa l-Parrocca Gorgjana. Fil-fatt dan sehh nhar il-Gimgħa l-Kbira ta' l-24 ta' Marzu 1989. Il-Banda daqqet għall-ewwel darba quddiem il-vara artistika ta' Gesu' fl-Ort. Il-Banda kellha dehra mill-aqwa.
Jum memorabbli ieħor fl-istorja tas-Soċjeta' kien meta l-Banda Anici rrapreżentat lil Ħal-Qormi. Dan kien fis-56 Kungress Nazzjonali tax-Xirka ta' l-Isem Imqaddes ta' Alla. Dan kien sar f'Ħal Qormi nhar l-13 ta' Mejju, 1989. F'dan il-jum, il-Knisja Mqaddsa kienet qed tiffesteġġa l-festa ta' Jum il-Pentekoste.
Fit-30 ta' April 1991 il-Banda ghamlet luttu kbir meta griet l-ahbar tal-mewt tas-Sur Carmelo Spiteri - Fundatur tal-banda, l-ewwel bandist u segretarju tal-Banda. Is-Socjeta hadet sehem f'korteo b'daqq ta' marci funebri fil-funeral li sar fil-Parrocca.
Nhar is-Sibt 22 ta' Gunju 1991 il-Banda Anici ħadet sehem fl-inawgurazzjoni tas-Sandli tad-deheb lill-Vara ta' San Gorg Martri billi għamlet marċ mat-toroq li spiċċa quddiem il-Knisja Parrokkjali. Dan is-Sandli sar bl-inizzjattiva tal-Kumitat Festi Esterni fl-okkazzjoni tal-250 sena mill-migja tal-istatwa titulari fostna.
L-ewwel programm vokali u strumentali li s-Soċjeta Anici għamlet, kien nhar il-Hadd 23 ta' Gunju, 1991, fl-okkażjoni tal-250 sena ta' l-istatwa titulari ta' San Gorg fostna, . Is-Soċjeta' Filarmonika Anici, kienet taħt id-direzzjoni tal-bravu Surmast Frank Galea.
Kien proprju fis-Seduta Straordinarja Generali li saret nhar it-8 ta' Settembru 1991, li l-Kumitat habbar li kellha tinbeda t-tieni fażi tal-bini tal-każin. Din l-aħbar intlaqgħet b' ferħ u ċapċip kbir. Gie mħabbar ukoll li l-każin se jitkompla skond il-pjanta mingħajr tibdil. Id-disinn tal-faċċata tal-każin, kien għamlu bla hlas, il-Qormi s-Sur Joseph Attard. Għal dan l-iskop, kien ġie propost li ssir gabra permezz ta' l-envelopes li jitqassmu fid-djar. Il-bini ġie deċiż li jitkompla mill-kuntrattur is-Sur Spiru Seguna. Dan ukoll kien għamel hafna xogħol fil-bini ta' l-ewwel fażi. Tajjeb li ngħid ukoll, li dan il-kuntrattur, flimkien mal-haddiema tiegħu, kienu lkoll soċi ta' din is-Soċjeta'.
F’ mohh id-dirigenti dejjem baqghet tidwi x-xewqa li xi darba l-Banda Anici tiehu l-post li kien ghad fadlilha tikseb. B’ hekk tkun lahqet l-ghanijiet taghha. Wara tant xoghol mill-Kav. John M. Spiteri b’ l-ghajnuna ta’ Alfred Mangion u Mario Grech is-sala tlestiet u nhar is-Sibt 21 ta’ Gunju 2003 giet inawgurata ufficcjalment mill-Agent President ta’ Malta’ Dr. George Hyzler. Ghal din l-okkazzjoni il-Banda Anici ghamlet Marc minn hdejn il-Knisja Arcipretali u MatricI ta’ San Gorg Martri sal Kazin Banda Anici. Din kienet attivita ohra marbuta mal-festi tas-17-il centinarju mill-Glorja ta’ San Gorg Martri li organizzat din l-ghaqda Muzikali.
Kien proprju nhar is-17 ta’ Mejju 1993 meta hareg digriet mill-Kurja Arciveskovili ta’ Malta. Dan id-digriet kien iffirmat minn Monsinjur Annetto Depasquale, Vigarju Generali. Permezz tad-digriet, il-Banda Anici nghatat id-dritt biex tibda tiehu sehem fil-purcissjoni ta’ Kristu Rxoxt. Fid-digriet kien stipulat ukoll is-sehem tal-Banda Anici fil-purcissjoni tal-gimgha l-kbira, quddiem il-vara ta’ Kristu fl-Ort u s-sehem tal-Banda fil-purcissjoni ta’ Corpus Christi. L-ewwel darba li hadet sehem fil-purcissjoni ta’ l-Irxoxt filghodu, kien nhar l-Ghid il-Kbir, il-Hadd 3 ta’ April 1994. Kien tassew jixraq li s-Socjeta’ fl-arkivji taghha jkollha sett valzi ferrieha. Fuq inizjattiva tal-Kumitat, fl-1989 kien gie nfurmat is-Surmast tas-Socjeta’, Mro Frank Galea, biex jikkomponi dawn il-valzi. Dan kien accetta l-istedina u l-ghaxar valzi kienu lesti f’ Gunju ta’ l-istess sena. Dawn l-ghaxar valzi kienu gew sponsorjati u rregalati lis-Socjeta’ mill-Professur Antoine Agius, li hu wiehed mill-erba’ fundaturi u l-ewwel President ta’ din is-Socjeta’. Dawn is-sett valzi ghandha d-dritt li ddoqqhom il-Banda Anici Biss. Kien f'Gunju ta’ l-1995 meta l-membru onorarju tas-Socjeta’ fil-Kanada s-Sur Louis Sammut, kien ghal btala f’ Malta. Mieghu kien gab stedina mill-Festa San Gorg Association ta’ Toronto, biex, il-Banda titla’ taghti wirja ta’ muzika f’ Toronto l-Kanada kif ukoll f’ Detroit l-Amerika.
L-ghaliex tajjeb li wiehed jghid, li l-Banda Anici, kienet l-ewwel banda Qormija li kellha dan l-unur li daqqet fl-Istati Uniti ta’ l-Amerika. Mhux biss, imma wkoll minn kemm baned maltin u Ghawdxin li qatt telghu l-Kanada, il-Banda Anici zammet (almenu sakemm qed nikteb din l-istorja) ir-rekord ghall-akbar kontingent li qatt tela’ s’issa, jigifieri 90 persuna. Il-Banda hadet sehem fil-Festa ta’ San Gorg f’ Toronto. Il-Banda marret ukoll f’ Detroit l-Amerika fejn daqqet fil-festa ta’ San Gorg.
Kien Kien proprju f’Ottubru tal-1998 meta is-socjeta ghamlet il-kuntratt li bih akwistat mahzen kbir imiss mal-kazin. Dan il-mahzen sewa lis-socjeta gheluf kbar ta liri pero bla dubju ta xejn lis-socjeta dan il-mahzen swielu hafna ghax b’hekk il-kazin seta’ jikber, filfatt dan gie imniffed mal-kazin u illum fih insibu biljard and snooker, klassi ghat-tghalim tal-muzika lil aljevi u il-parti ta quddiem li ghanda access ukoll ghal barra it-triq insibu workshop. Nhar il-Hadd 17 ta’ Gunju 2001 il-Banda Anici bhas-soltu hadet sehem fil-festa ta’ Corpus Christi pero’ din is-sena kellha sinifikat iehor din l-okkazzjoni li zgur ser jibqa’ ttimbrat b’ timbru tad-deheb fl-istorja tas-socjeta’. Dan minhabba illi dak in-nhar stess fil-ghodu giet inawgurata l-qanpiena l-gdida ghall-Knisja Parrokkjali, fil-ghaxija il-Banda kellha x-xorti li tkun l-ewwel Banda li daqqet quddiem il-qanpiena dak in-nhar stess ta’ l-inawgurazzjoni taghha.
Il-Hadd 10 t’ Awissu 2003, Il-Banda Anici kitbet b’ ittri tad-deheb pagna ohra mill-istorja taghha billi fl-istess gurnata u fl-istess hin hadet sehem f’ zewg purcissjonijiet differenti fil-Birgu festa ta’ San Lawrenz,u fil-Hamrun festa ta’ San Gejtanu. Is-Sibt l-1 t’ Ottubru 2005 l-Ghaqda Muzikali Anici hatret lis-Surmast Joseph Vella bhala s-surmast Direttur gdid. Is-Surmast Joseph Vella huwa rinomat hafna fil-qasam muzikali, bizzejjed insemmu id diversi baned li huwa is-surmast Direttur taghhom. Mal hatra is-surmast Joseph Vella kien ukoll Surmast Direttur ta erba’ baned ohra St. Elena ta B’Kara La Victoria tal- Mellieha tal-banda Lourde ta San Gwann u ta’ San Gabrijel ta’ Hal Balzan. Dan jixghed il-kapacita u il- popolarita’ li ghandu f’pajjizna. L-ewwel kompozizzjoni li kiteb lill-ghaqda taghna bhala Surmast Direttur kien marc brijuz bl-isem “Is-surmast il-gdid” dan il marc gie inkluz f’sett ta’ marcI brijuzi li gie rekordjat l-Erbgha 25 ta’ Jannar 2006, li issurmast Vella iddebutta fih ghall-ewwel darba bhala Surmast Direttur tal-banda Anici. Fis-sena 2008 din is-socjeta ghamlet celebrazzjonijiet kbar fl-okkazzjoni ta' l-20 sena anniversarju mit-twaqqif fosthom gie inawgurat Arkivju meraviljuz. Matul is-snin lil din is-socjeta zaruha numru ta' nies distinti kif ukoll hadet sehem f'okkazzajonijiet ohra li saru f'Hal Qormi u b'mod specjali fil-Parrocca ta' San Gorg, izda huwa impossibli li wiehed joqghod isemmi kull dettal ta' l-istorja ta' din is-socjeta, ghallhekk hawnhekk semmejna biss grajjiet ta' interess generali.
Ir-Radju tal-Komunita'
Radju Leħen il-Belt Ġorġjana
Il-Ħolma li saret Realta'
Ir-Radju Lehen il-Belt Gorgjana twieled fis-sena 2008. Sar propju bl-inizzjattiva taz-zghazagh u l-membri tal-Kumitat Festi Esterni. Ma' dawn hadmu wkoll membri ohra ta' ghaqdiet qriema biex ir-radju fil-bidu tieghu kien wiehed success.
Ghall-ewwel ftit granet dan ir-radju beda jxandar bi prova, biex fl-1 ta' Mejju bdiet skeda ta' xandiriet li baqght sejra sad-29 ta' Gunju, propju sal-Festa ta' San Gorg iccelebrata f'Hal Qormi. Matul dawn ix-xaharejn saru programmi specjali kif ukoll maratona li fiha ingabru flus biex itaffu l-ispejjez li progett bhal dan kien jinvolvi. Il-Qofol intlahaq fil-gimgha tal-festa ta' San Gorg, meta ir-radju xandar il-funzjonijiet kollha li saru fil-knisja, kif ukoll saru kollegamenti mill-Marci.
Bhala studios ghal dan l-istazzjoni kienu qed jintuza propjeta tal-Knisja Parrokkjali li jinsab ezatt taht il-bini tal-Kumitat Festi Esterni (dak li qabel kien 'il-Musbieh Nisrani').
Dan ir-Radju ma kienx ikun possibli minghajr l-ghajnuna u l-hegga ta' hafna, fosthom l-Arcipriet il-Kanonku Dun Anton Cassar, il-Kumitat Festi Esterni, Ghaqdiet tal-Parrocca Gorgjana u ohrajn li taw is-sehem taghhom biex dan ir-radju lahaq l-ghan li ghalih twaqqaf.
Ir-Radju ser jerga jibda jxandar ghal perjodu tal-Gimgha l-Kbira sal-Festa ta' San Gorg li jmiss.
Barra minn xtutna
Il-Festa ta' San Ġorġ f'Toronto
Artiklu miktub minn Joe Scherri f'isem Festa San Ġorġ Association.
Is-Sibt 25 ta April, il-Festa San Gorg Association organizzat għat-23 darba il-festa ta' San Ġorġ f'sala kbira imzejna bl-aqwa armar sabiħ li ħafna minnu gie moghti mil-Kumitat Festi Esterni San Ġorġ M.M. ta' Ħal Qormi. Għal festa ta' din is-sena attendew 600 mitt ruħ fosthom numru kbir ta' Qriema Ġorġjanni u ħbieb tagħhom. Il-festa bdiet b'ikla tajba ħafna u wara li saru xi prezentazjonijiet wasal il-ħin biex jibda il-program tal-banda li ta' kull sena jiġi imtellgħa mill-Banda Maltija ta' Toronto li ġġib l-isem ta' Malta Band.
Waqt li kienet dieħla il-banda giet imdaħħla ukoll fuq l-ispalla l-istatwa sabiħa ta' San Ġorġ Martri li kien ġab min Malta is-Sur Ġorġ Scicluna. Din l-istatwa sabiħa li hi kopja ta' l-Istatwa Titulari li hemm fil-Knisja ta' San Ġorġ Ħal Qormi tiġi ukoll armata fuq pedestal imdawwar b'erba angli. Meta din l-istatwa ġiet imdaħħla ġos-sala, l-ġorġjanni u ħafna minn nies prezenti intlew bil-ferħ w entusjazmu kbir meta ħafna qamu minn posthom u ħarġu iduru ma' l-istatwa ixejru il-bnadar u imkatar ħomor. Il- banda spiċċat il-program tagħha bid-daqq ta' l-Innu 'Fjur tal-Martri' li tkanta min kull Qormi u Qormija Ġorġjani li kien hemm fis-sala u fejn ukoll fost iċ-ċapċip kbir l-Istatwa ta' San Ġorġ ġiet impġġija f'posta f'quddiem tas-sala.
Hawnhekk ta' min jinnotta illi waqt il-briju kif ukoll ġos-sala kien hemm prezenti tlett ġenerazzjonijiet ta' ħafna familji Qriema li kienu magħmulha mill-emmigranti li ġew hawnhekk il-Kanada mill-Parroċċa ta' San Ġorġ fis-snin ħamsin u sittin. Dan huwa sinjal ta' kuraġġ kbir għall-organizatturi għax b'hekk jafu li l-futur tal-festa għandu jibqa' sejjer tajjeb ħafna. Fost il-mistednin kien hemm Is-Sinjura Fiona Formosa li qegħda hawnhekk il-Kanada fil-kariga tagħha bħala il-Konsulata Ġeneralli ta' Malta. Is-Sinjura Formosa li hija imwielda u imrobbija ukoll fil-Parroċċa ta' San Ġorġ Ħal Qormi kienet qiegħda tattendi din il-festa għal l-ewwel darba u kellha iċ-ċans ukoll tiltaqa' u titħaddet mal-folla kbira ta' Maltin u Għawdxin emmigranti li attendew għal festa.
Iċ-ċelebrazjonijiet tal-festa ta' San Ġorġ tkomplew l-għada il-Ħadd 26 ta' April b'quddiesa Solenni f'gieh San Ġorġ fil-Knisja Maltija ta' San Paul Appostlu. Folla kbira ta' nies attendew għal din il-quddiesa li ġiet iċċelebrata min Fr. Francois Mifsud li huwa Patri Dumnikan li qiegħed hawnhekk il-Kanada għal xi studju u li għandu lil missieru ukoll min Ħal Qormi. Wara il-quddiesa sar riċeviment fil-Kazin tal Melita S.C. fejn ħafna Qriema u ħbieb tagħhom komplew jiċċelebraw l-egħluq tal -festa ta' San Ġorġ. Din il-festa li saret l-ikbar festa fil-kommunita Maltija tiġi imfittxija ħafna kemm mill-Maltin u l-Għawdxin li joqgħodu f'Toronto u kif ukoll min dawk li joqgħodu f'postijiet oħra. Il-Festa San Ġorġ Association li hi magħmula minn seba' Qriema li jaħdmu ħafna mhux biss biex jorganizzaw din il-festa imma ukull f'diversi għaqdiet u attivitajiet li jsiru fil-kommunita'. Dawn jiġu megħjuna ukoll min ħafna Qriema delettanti li lkoll jaħdmu volontarjament biex din il-festa tibqa' issir u tikber w ukoll sabiex ukoll tibqa tikber l-għaqda fil-kommunita.
Webmaster: Grazzi lil Joe Scherri li propju għoġbu jibgħat dan l-artiklu flimkien ma' ritratti biex jiġu ppubblikati fuq dan is-sit.
Innijiet lil San Gorg Megalomartri
Innu Popolari lil San Gorg Martri
Versi: Dun Karm Psaila Muzika: Mro. Guzeppi Camilleri
Fjuri ta’ martri, Gorgi taghna,
Ismek jghid eghgubijiet;
Fuq tjubitek, fuq aghmilek
Tkellmu l-ibghad zminijiet.
Mhux il-gid, mhux il-fohrija
Kienu l-ghana li habbejt;
Fidi shiha, mhabba kbira
It-tezor li bih tbennejt.
Mahbub Gorgi, f’din is-siegha
Li tfarragna b’dawl is-sliem,
Aghmel inti li mhabbitna
Tkun fil-hidma mhux fil-kliem.
Mhux ghalxejn suldat qalbieni
B’ziemel tahtek, xrara nar;
U bis-sejf, jew b’lanza f’idek
Rawk poeti l-izjed kbar;
U fil-glieb ma’ bhima kiefra
Bla ma teghja u ma tistrieh,
Rawk tissara, tolqot, tidrob
U bil-mewt tohrog rebbieh.
Mahbub Gorgi . . .
Halli, mmela jdiqq ferriehi
Fuq il-fomm taghna l-Qormin,
L-innu tieghek li qalb safja
Zejnet b’noti sbieh, helwin.
U nixtiequ li dan l-innu
Jasal fl-gholi tas-smewwiet,
Biex minn ixxerred fuqna
Tal-hajr tieghek il-hlewwiet.
Mahbub Gorgi . . .
Gorgi Taghna
Versi: Dun Pawl Genovese Muzika: Mro. Archibald Mizzi
B'qalbna mhegga u mfawwra bil-hena
b'demmna jbaqbaq, se ntiru bil-ferh,
b'wiccna jixghel bid-dawl, xfar ghajnejna
b'demgha mxarrba ta' sliem u ta' serh.
Nghollu 'l fuq kemm nifilhu jdejna
biex b'capcip illi jtarrax nilqghuk
b'ghajta tidwi sa rkejjen Gziritna,
fl-oghla sema b'din l-ghajna ntellghuk:
Gorgi Taghna, hadd mhu bhalek
la fil-gmiel, la fil-qlubija;
kont u tibqa' l-gawhra taghna,
Inti thenni 'l qalb Qormija!
Fi xbihatek il-gmiel u l-qlubija
biex nisgithom hawn fl-art l-angli giet:
sawbet deh'na f'mohh Pietru Felici
biex fik gabar tas-sema l-hlewwiet.
L-ebda kewba smewwija ma tisboq
wiccek jilma bid-dawl daqs tax-xemx:
l-ebda warda Maltija m'hi ohla
mit-tbissima ta ommok, le m'hemmx!
Kif harsitna tiltaqa ma harstek,
qalbna nhossu trid tohrog u ttir
lejk, fuq gwienah l-imhabba tintrefa',
tinfex f'ghajta ta' gieh u tifhir.
Gorgi Taghna, . . .
Bl-oghla sebh libsek Alla fil-genna
zejnek b'setgha ta' Princep hanin,
ried li ismek iwarrad fid-dinja,
ried li tfittxek f'kull htiega l-bnedmin.
Minn ta' l-ewwel konn' Ahna li ntfajna
f'dirghajk mghannqa: htarniek il-Patrun:
zommha thabbat ma' qalbek din qalbna,
hniena nghixu fi hdanek kuljum.
Gorgi Taghna, . . .
Antiphona
Fundatur supra firman petram,
Georgius nobilis miles,
a verbis impii tyranny non timuit,
nec terranae dignitatis gloriam quaesivit.
Sed constanter pro Christi fide
Cetans usque ad mortem!
Hodie martryii Gloria, et honore coronatus est.
Alleluja, Alleluja.
Antifona
Wieqaf sod fuq blata samma,
il-qalbieni suldat Gorgi taghna,
xejn ma beza’ mit-theddid tat-tirann infamy
il-fohrija u l-unuri ta’ did-dinja
kien dejjem jistmerrihom.
Hajtu kollha ghal twemminu fi Kristu issielet
sa ma ‘ffaccja l-mewt
b’hekk illum qed narawh imzejjen
bil-kuluri sbejha tal-Martirju.
Halleluja, Halleluja.
Kull min ghandu xi ritratti jew informazzjoni ohra hu mitlub jibghata fuq festiqriema@gmail.com.
